Met derogatie-afwijzing geeft Europa een keiharde tik op de Nederlandse vingers
‘Waterkwaliteit in 13 jaar niet verbeterd en op sommige plekken zelfs verslechterd’
In de brief van Roswall aan demissionair minister Femke Wiersma stelt zij dat een overschot aan nitraat en fosfaat leidt tot grondwatervervuiling en eutrofiëring (proces waarbij wateren overmatig rijk worden aan voedingsstoffen zoals stikstof en fosfor, meestal door meststoffen uit de landbouw). Volgens haar zijn er geen gegronde redenen om de erkende wetenschappelijke risico’s van uitspoeling van mest in twijfel.
‘Onze analyse laat zien dat de verontreiniging van water in Nederland door landbouwnutriënten niet afneemt, maar op veel plaatsen juist toeneemt. De door Nederland gerapporteerde waterkwaliteitsdata over 2020-2023 onder de Nitraatrichtlijn laten zien dat de nitraatvervuiling in grondwater toeneemt: het percentage meetpunten met een gemiddelde nitraatconcentratie van meer dan 50 milligram per liter is gestegen van 14 procent naar 18,7 procent vergeleken met de periode 2016–2019.’
Lees hier het artikel: Defintief geen derogratie voor Nederland in 2026: 'Zeer teleurstellend'
Volgens Roswall blijkt dat de verslechtering vooral optreedt bij meetpunten waar al sprake was van overschrijding van de normen of waar die overschrijding dreigde. ‘Zo is de gemiddelde nitraatconcentratie gestegen met meer dan 5 milligram per liter bij 70 procent van de al vervuilde meetpunten, en bij 63 procent van de risicopunten.’
Van eutrofiëring van het oppervlaktewater is sprake op 54 procent van de meetpunten, in de overgangs- en kustwateren is dit zelfs 77 procent. Hiervoor is geen vergelijkingsmateriaal omdat Nederland het aantal meetpunten heeft verminderd.
'Maatregelen zijn dringend nodig'
Fosfaatconcentraties in sloten liggen volgens de trendrapportages van het RIVM nog altijd boven de normen. ‘Ook zien we dat gemiddelde waarden voor nitraat en fosfaat in zeer grote regio’s worden gemeld, waarmee pieken van ernstige vervuiling in kleinere gebieden uit beeld verdwijnen, juist waar maatregelen het meest dringend nodig zijn.’
Dat er geen structurele afname van de verontreiniging is sinds 2012, en dat op sommige plekken zelfs sprake is van een toename, baart de Eurocommissaris zorgen. ‘Dit wijst erop dat de maatregelen in de afgelopen drie actieprogramma’s (en de handhaving ervan) onvoldoende effectief zijn gebleken en wijst op structurele problemen in de opzet van het Nederlandse mestbeleid.’
Grote vraagtekens plaats de Eurocommissaris bij het doel voor een goede ecologische toestand in 2027, gesteld binnen de Kaderrichtlijn Water (KRW), dat sterk verbonden is met de Nitraatrichtlijn. Volgens de data die Nederland zelf heeft gerapporteerd, bevindt geen enkel oppervlaktewaterlichaam zich in een goede ecologische toestand en slechts 5,2 procent wordt verwacht die te halen tegen 2027.
‘Het stikstofoverschot is vier keer zo hoog als het EU-gemiddelde, waarvan 50 procent uit landbouw komt. Nederland dient bestaande maatregelen te evalueren en waar nodig aanvullende maatregelen te nemen – verplicht als vrijwillige maatregelen niet voldoende blijken. Ook moeten er meer synergie komen tussen de KRW-doelen en andere beleidskaders (zoals GLB, KRMS, en de Nitraatrichtlijn).’
