Europees Parlement wil Mercosur-verdrag laten toetsen door rechter: 'Akkoord mag voorlopig niet in werking treden'
Uitstel dreigt voor Mercosur-deal
Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, ondertekende afgelopen weekend het handelsvedrag met de landen Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay. Eerder deze maand stemde de lidstaten al in.
Nu moet het Europees Parlement nog definitief groen licht geven voordat Mercosur in kan gaan. Er was woensdagmiddag een nipte meerderheid voor het voorstel om het vrijhandelsvedrag met de Zuid-Amerikaanse landen aan de rechter voor te leggen. Van de 669 in uitgebrachte stemmen waren er 334 voor het gevraagde onderzoek, 324 tegen en 10 Parlementsleden onthielden zich van stemming. De stemming in het EP over het Mercosur-vrijhandelsverdrag zelf zal zeer waarschijnlijk in april of mei plaatsvinden. Maar, als het akkoord naar het Europese Hof van Justitie gaat, dan wordt er waarschijnlijk pas over één tot twee jaar over gestemd.
Nederlaag voor Von der Leyen
De grote vraag is hoe de EU-lidstaten op de resolutie, die niet bindend is maar praktisch ook niet te negeren valt, zullen reageren. De grootste en meest invloedrijke partij in het EP, de christendemocratische EVP, wil niet van uitstel van invoering weten. De EVP vreest voor 'onnodige vertraging voor de inwerkingtreding van het akkoord'. Ze pleit voor een voorlopige inwerkingtreding 'gezien de huidige turbulente geopolitieke situatie en de nieuwe kansen voor de Europese bedrijven en burgers in Zuid-Amerika'. In een eerste reactie sloten de liberalen in het EP (onder wie D66) zich bij de EVP aan.
SGP-afgevaardigde Bert-Jan Ruisen vindt het 'heel goed' dat het EUroparlement om dit juridische onderzoek vraagt: 'De handelwijze van de Europese Commissie roept immers grote vragen op. Bij zulke grote handelsverdragen mogen de nationale parlementen niet buitenspel worden gezet. Wat mij betreft is het nu volstrekt helder dat het akkoord niet voorlopig in werking mag treden zolang het Hof er niet naar heeft gekeken.”
De resolutie is een pijnlijke nederlaag voor voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie, die bovendien morgen (donderdag) een stemming over een motie van wantrouwen in het EP te wachten staat wegens machtsmisbruik. Frankrijk reageert tevreden. Het stemde eind vorige week tegen het akkoord ondanks de geslaagde poging van Von der Leyen om de boeren te paaien met een zak geld met 45 miljard euro die ze nu eerder krijgen dan gepland.
Akkoord opgesplits in twee delen
De vraag die vanuit het EP aan het Europese Hof zal worden gesteld, luidt alsvolgt: 'Mag de Europese Commissie het Mercosur-akkoord in twee delen opknippen om zo de nationale parlementen te omzeilen bij de goedkeuring ervan?' Deze vraag, die een groep kritische Europarlementsleden aan het EU-Hof van Justitie wil voorleggen, is tegen de zin van Commissievoorzitter Von der Leyen.
Zij heeft het akkoord zonder de alle lidstaten te raadplegen, gesplitst in een handelsdeel over tariefliberalisering, dat alvast in werking moet treden, en een afzonderlijk deel over politieke samenwerking en investeringen. Alleen bij het tweede deel zouden lidstaten een vetorecht hebben.
Boeren noemen Mercosur-verdrag 'oneerlijk'
Zesduizend boeren uit vijftien EU-lidstaten hebben afgelopen dinsdag met duizend tractoren de straten van de Europese wijk in Straatsburg geblokkeerd. Zij demosntreerden tegen meerdere zaken.
De actie werd gesteund door de overkoepelende Europese boerenorganisaties COPA en COGECA, die de coöperaties in de EU vertegenwoordigt in Brussel. Zij verwezen naar de 'verwoestende' gevolgen van een verzwakt gemeenschappelijk EU-landbouwbeleid (GLB), oneerlijke handelsovereenkomsten zoals het Mercosur vrijhandelsverdrag, de bureaucratie in Brussel en de onduidelijkheid over de Europese regelgeving. Deze negatieve factoren belemmeren volgens de demonstranten duurzame investeringen en een soepele generatiewisseling bij familiale landbouwbedrijven en bedreigen het voortbestaan en de toekomst van de landbouw en voedselzekerheid in Europa.
De boeren en landbouwcoöperaties herhaalden hun eerdere oproepen richting Brussel om te investeren in de landbouw door concrete beleidsoplossingen te bieden voor een 'sterk, gemeenschappelijk en goed gefinancierd GLB na 2027, samen met een meerjarig financieel kader (MFF) dat oplossingen biedt, het concurrentievermogen ondersteunt en de groei bevordert'. Ze hielden (met verwijzing naar het Mercosur-verdrag) ook een pleidooi voor eerlijke en transparante handel, die 'onze productienormen en meest gevoelige sectoren effectief beschermt en tegelijkertijd het concurrentievermogen verbetert'.
EU heeft geen visiie op landbouw
De demonstranten eisten ook de opname van meststoffen in het koolstofgrensheffingsmechanisme (CBAM), dat onbetaalbaar is voor de EU-landbouw, aangezien de EU nooit zelfvoorzienend is geweest in de productie van meststoffen en structureel afhankelijk blijft van import. Opvallend was dat veel Europarlementariërs van verschillende politieke partijen zich aansloten bij de demonstranten in Straatsburg en begrip toonden voor hun problemen.
Te midden van zeer moeilijke marktomstandigheden, waarbij de boeren worden geplaagd door stijgende kosten voor onder andere kunstmest en door dalende inkomsten, ontbreekt het de EU aan een duidelijke visie en richting voor de toekomst van de landbouw, zo klonk het in Straatsburg.
De Nederlandse boeren, hun collega’s in de EU en de landbouwcoöperaties zijn de eerste die de prijs betalen voor geopolitieke onrust. 'Daarom kunnen we onevenwichtige en gebrekkige handelsakkoorden zoals het Mercosur-verdrag niet accepteren. Het handelsbeleid kan niet langer lagere normen belonen, terwijl van Europese boeren wordt verwacht dat ze meer doen met minder', aldus de COPA-COGECA.
Tekst: Jan Schils
Beeld: Ellen Meinen
