Consultatie nieuwe pachtwet loopt af: dit zijn belangrijke aandachtspunten voor telers
Dit Topartikel wordt u gratis aangeboden door Akkerwijzer. Klik hier om een abonnement te nemen.
„Wat belangrijk is om te benoemen, is dat de bestaande reguliere pachtovereenkomsten in de nieuwe pachtwet gerespecteerd blijven met continuatierecht en een pachtprijs die gekoppeld is aan de pachtnorm. Wel pleiten we voor voldoende borging door het een eigen volwaardige plek te geven binnen het nieuwe pachtstelsel en niet te scharen onder het overgangsrecht (zoals in het wetsvoorstel wordt gedaan, red.), dat toch veelal tijdelijk van aard is. Dat biedt onvoldoende rechtszekerheid”, stelt Mooij.
Daarbij merkt hij op dat vrije pachtprijzen bij standaardpacht en continuatiepacht volgens LTO toch enige vorm van regulering moet plaatsvinden. „Dit om eenzelfde situatie te voorkomen die zich nu voordoet met geliberaliseerde overeenkomsten waarbij in feite gronden voor de hoogste prijs worden verpacht of geveild. De pachtprijs zou dan binnen een (nog nader te bepalen) genormeerde bandbreedte moeten vallen.”
De vijf voorgestelde nieuwe pachtvormen op een rij:
- Standaardpacht, met een looptijd van minimaal 24 jaar. Deze pachtvorm, die is afgestemd op de loopbaan van één pachter, zou de reguliere pacht moeten vervangen. De aanvangsprijs wordt bepaald door de markt, latere prijzen komen tot stand door prijsindexatie. Anders dan bij de huidige reguliere pacht kan deze pacht niet automatisch worden doorgegeven aan de opvolger.
- Continuatiepacht. Dit is een aangepaste voortzetting van de huidige reguliere pacht, waarbij de pachtgronden wel naar de opvolger overgaan. Dit zou de enige vorm moeten worden waarbij de pachter verzekerd is dat zijn opvolging het bedrijf kan voortzetten. De pachtprijs wordt hier bepaald door een jaarlijkse prijsindexatie, niet door pachtnormen.
- Kortlopende pacht. Deze duurt maximaal twaalf jaar. De verlengde looptijd geeft pachters meer langetermijnzekerheid dan de zes jaar van de huidige geliberaliseerde pacht, en maakt het ook makkelijker om financiering te vinden.
- Teeltpacht bestaat al, en blijft, met enkele kleine wijzigingen, behouden in het nieuwe systeem. De looptijd bedraagt 1 of 2 jaar. Men is voornemens om een ‘negatieflijst op te stellen waarin gewassen worden opgenomen die niet voor teeltpacht in aanmerking komen.
- Natuurpacht, met een looptijd van minimaal 6 jaar. Deze pachtvorm moet de huidige reservaatpacht vervangen. Natuurpacht kan worden afgesloten op gronden binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN) die zijn aangekocht en ingericht voor natuur.
Lees hier: Iedereen mag reageren op voorstel nieuwe pachtwet
Tekst: Wim van Gruisen
Grondruilovereenkomsten
LTO staat positief tegenover het behoud van teeltpacht volgens de strategisch beleidsadviseur. Wel pleit men ervoor om de contractduur te koppelen aan de teeltduur en deze niet af te grenzen op één of twee jaar. „Niet alle hoogrenderende gewassen kennen een teeltduur van maximaal twee jaar.”
Welke teelten er op de zogenoemde ‘negatieflijst’ komen, staat niet in het wetsvoorstel. Mooij: „Deze negatieflijst wordt uitgewerkt via een algemene maatregel van bestuur en die is op dit moment nog niet beschikbaar. Zover bekend, wordt deze wel dit jaar uitgewerkt en ter consultatie voorgelegd.”
Een negatieflijst zou grondruil tussen agrarische ondernemers kunnen gaan belemmeren, waarschuwt Mooij. Hij doelt op tijdelijke grondruil ten behoeve van bijvoorbeeld vruchtwisseling. „In de praktijk vindt grondruil vaak plaats zonder pachtovereenkomst, maar wel met grondruilovereenkomsten. Veelal zijn deze niet formeel geregistreerd en goedgekeurd door de Grondkamer. Daarom pleiten wij ervoor dat binnen de nieuwe pachtwet grondruilovereenkomsten juridisch worden geborgd.” Hij vervolgt: „Die borging zou wat ons betreft goed via de Gecombineerde Opgave kunnen worden georganiseerd. Het grondgebruik wordt op deze manier vastgelegd en er wordt voorkomen dat er (onder)pacht ontstaat. Je kunt zo snel een systeem creëren om grondruil goed te organiseren en dat los staat van de pachtsystemen. De Grondkamer zou steekproefsgewijs kunnen controleren of alles volgens de regels verloopt.”
Natuurpacht
Mooij ziet de nieuwe pachtvorm natuurpacht als verbetering ten opzichte van de huidige situatie. Wel heeft het de voorkeur om de looptijd van minimaal 6 jaar uit te breiden naar 12 jaar. „Zes jaar is erg kort voor natuurontwikkeling. Daarnaast stellen we voor dat natuurpacht enkel kan worden afgesloten voor gronden die zijn aangekocht en ingericht voor Natuurnetwerk Nederland. Dit om ondernemers te beschermen die met hun bedrijf binnen het NNN zitten. Zij zouden hun gronden gewoon op agrarische voorwaarden moeten kunnen verpachten.”
Agrarische bedrijfstoets en duurzaamheid
Over het voorstel voor het opnemen van een agrarische bedrijfsmatigheidstoets is LTO positief. Bij het bereiken van de AOW-gerechtigde leeftijd van de pachter wordt deze toets verplicht. Met het invoeren van deze toets wordt beoogd te voorkomen dat pachtgrond hobbymatig of niet bedrijfsmatig wordt gebruikt. Hierdoor blijft landbouwgrond beschikbaar voor actieve (jonge) boeren.
Tot slot nog het opnemen van duurzaamheidsafspraken in pachtcontracten. Dit moet in de nieuwe wet eenvoudiger worden. Het gaat om vrijwillige afspraken, bijvoorbeeld gericht op duurzaam bodembeheer, landschap en waterkwaliteit. Welke duurzaamheidsafspraken precies opgenomen kunnen worden in pachtcontracten, wordt vastgelegd in een zogenoemde ‘positieflijst’. „Wij als LTO pleiten er wel voor dat zo’n lijst nooit als normerend mag worden beschouwd door de Grondkamer, maar enkel als hulpmiddel (de Grondkamer moet (gewijzigde) pachtcontracten met duurzaamheidsafspraken goedkeuren, red.).” Voorts is LTO van mening dat duurzaamheidsmaatregelen in pachtcontracten primair gericht moeten zijn op het realiseren en behouden van een gezonde bodem als fundament voor duurzame landbouw, besluit Mooij.
Het voorstel voor de herziening van de pachtwet is hier te raadplegen. De einddatum van de consultatie staat op maandag 9 februari.
Tekst: Renske van Valburg
Beeld: Ruth van Schriek
