Ingrijpen in de aardappelmarkt is moeilijk
Een recordareaal aardappelen, gecombineerd met een hoge opbrengst per hectare, heeft vorig jaar geleid tot een sterke val van de aardappelprijs.
Column: En de teler bleef in verwarring achter
De crash van de aardappelmarkt dreunt nog altijd door in de sector. De situatie gaat veel verder dan alleen de vrije aardappelen die moesten worden ondergeploegd of uit de bewaring moesten komen voor prijzen onder die van veevoeders.
De crash heeft voor grote onzekerheid gezorgd. Want ook de contractprijzen, en misschien ook wel het aardappelareaal, voor het aankomende seizoen gaan mee in de vrije val. Aardappeltelers leven in onzekerheid.
Dat sentiment bleek ook tijdens de jaarlijkse Themadag Aardappelen in Dronten. Er waren naar mijn gevoel minder mensen dan voorgaande jaren. Zeker minder dan bij de Themadag Uien. Aan alles merk je dat de aardappelsector momenteel een sector is in verwarring. Waar doet de teler goed aan? Moet die minder hectares zetten? Moeten er nog aardappelen voor de handel geteeld worden? Uiteindelijk is de centrale vraag wat op korte termijn een solide verdienmodel is.
De keten zat bij de Themadag in een paneldiscussie, in de personen van Marieke Hoste van de VAVI, Janine Luten van de NAO, en Bert Slöetjes als teler en bestuurslid van de beursorganisatie. Luten kondigde aan dat er hard gewerkt wordt aan ‘de contouren van een strategisch plan voor de toekomst van de aardappelsector’. „Want het moet ons niet zo vergaan als de lelieteelt. We moeten ons verhaal vertellen en naar buiten brengen.” Maar hoe we een gezonde aardappelsector houden, bleef vaag. Waar iedereen het wel over eens was, is dat de keten elkaar nodig heeft. Toch, als Bert Slöetjes op de vrouw af vraagt of de teler dan ook niet aan tafel hoort te zitten bij contractonderhandelingen, dan blijft het vaag. Dat valt Marieke Hoste niet te verwijten, die is pas een aantal weken in dienst bij de VAVI. Maar dat zij dan de stem van de verwerkende industrie moet vertegenwoordigen tegenover een zaal met net zoveel vraagtekens als aardappeltelers, komt de situatie niet ten goede. Integendeel, de verwerkende industrie en de telers hebben elkaar in een houdgreep.
Op kwaliteit kan een teler geen bouwplan intekenen. Op goede contracten wel
De fritesmarkt is kostprijsgestuurd, maar de contractprijzen gaan fors omlaag. Dus moet Nederland zich onderscheiden op kwaliteit, is altijd de boodschap. Tja, op kwaliteit kan een teler geen bouwplan intekenen. Op goede contracten wel. Wat doet de teler? Die zal vermoedelijk toch flink wat hectares gaan poten, in de hoop dat 2026 een compleet ander seizoen gaat geven. Janine Luten gaf aan dat de crash een moment van bezinning is. Maar: „Als die kan instorten, kan die ook snel weer omhoog”.
Een teler in verwarring kan niet bezinnen: die heeft steun nodig om er bovenop te krabbelen. Die heeft zekerheid en vertrouwen nodig van een sterke partner in crime. Een verwerker die op z’n minst zijn telers serieus neemt en hem aan tafel zet bij onderhandelingen. Of een handel met perspectief. Uiteindelijk is er geen financieel gezonde teelt zonder handel en verwerking. Maar er is ook geen handel en verwerking zonder een financieel gezonde teelt.
In de vorige editie publiceerden we het verhaal van Westhof Bio in het Duitse Dithmarschen. De redactie ontving het bericht dat akkerbouwer Rainer Carstens op zondag 8 februari onverwacht is overleden.
Wij wensen alle naasten veel sterkte met dit verlies.
