Column: Hoe zeker is onze voedselzekerheid nog?
Van overschot naar onzekerheid
Op dit moment is er van veel agrarische producten een overschot. Bijna dagelijks lees je dat er alternatieve afzetkanalen gezocht worden, omdat de reguliere markt het niet aankan. De afgelopen jaren hoefden we ons eigenlijk nooit af te vragen of er voldoende voedsel was. Wat we hier niet produceren, halen we uit het buitenland. Vaak dichtbij, en anders van verder weg. Dat voelt comfortabel. Maar die zekerheid staat onder druk.
Regelgeving en klimaat zetten productie onder spanning
De komende jaren kan voedselzekerheid minder vanzelfsprekend worden. Dat heeft alles te maken met toenemende regelgeving. De regels rond bemesting en gewasbescherming worden steeds strenger, vooral om het milieu te sparen. Begrijpelijk, want ook als sector hebben we belang bij een gezonde bodem en schoon water.
Maar zonder bemesting en gewasbescherming wordt voedsel produceren lastig. Goede opbrengsten vragen om een evenwichtige inzet van meststoffen, zowel kunstmest als organische mest. Zonder die basis red je het niet.
Daar komt het klimaat bij. Weersextremen volgen elkaar vaker op. Warmte en droogte hebben grote invloed op gewasopbrengsten. Maar ook extreme neerslag zorgt voor problemen. Kijk naar Spanje en Portugal, waar het zo nat is dat groenten niet gezaaid, geplant of geoogst kunnen worden. Dat raakt direct de beschikbaarheid van voedsel.
Minder middelen, maar niet zonder risico
Akkerbouwers doen er alles aan om met zo min mogelijk input toch maximale opbrengst te realiseren. Niet alleen vanwege regelgeving, maar ook omdat verspilling geld kost. Mineralen die uitspoelen naar grond- of oppervlaktewater leveren niemand iets op.
Bij onkruidbestrijding zien we duidelijke vooruitgang. Door gerichte inzet van middelen en meer mechanische bewerking neemt het gebruik van onkruidbestrijdingsmiddelen verder af. Die ontwikkeling zet de komende jaren door.
Maar bij ziekten en plagen ligt het anders. Middelen tegen ziekten zoals phytophthora blijven noodzakelijk om misoogsten te voorkomen. Het gebruik is al sterk verminderd, maar zonder bestrijding kan phytophthora grote schade aanrichten. In de biologische sector zien we dat wanneer niet wordt ingegrepen, dit daadwerkelijk tot misoogsten kan leiden. De veredeling is bovendien nog niet zover dat uitsluitend tolerante rassen een oplossing bieden. Dat is voorlopig geen realistisch alternatief.
Ook bij plagen blijft ingrijpen soms noodzakelijk. Het ligt maatschappelijk gevoelig, maar de praktijk laat zien dat het nodig kan zijn. De coloradokever zorgde in het verleden voor dusdanige schade dat bestrijding verplicht werd. De laatste jaren zien we deze kever weer vaker opduiken, net als andere insecten.
Voedselzekerheid vraagt om realisme
Voedselzekerheid is dus minder vanzelfsprekend dan het lijkt. Als ondernemer kun je de grote lijnen van beleid en maatschappelijke discussie niet alleen veranderen. Wat je wel kunt doen, is het verhaal van de praktijk blijven vertellen. Tijdens bijeenkomsten, maar ook gewoon op een verjaardag in de stad.
Ik verwacht zelf geen honger in de komende jaren. Maar ik maak me wel zorgen over de groeiende groep burgers die vindt dat de regelgeving nog niet ver genoeg gaat, zonder altijd te overzien wat dat betekent voor de voedselproductie. Voedsel produceren vraagt om vakmanschap, balans en realisme. Laten we dat gesprek blijven voeren.
