Akkerwijzer.nl logo

  • Menu
  • Nieuws
    • Home
    • Teelt

      Subcategorieën

      • Consumptieaardappelen
      • Pootaardappelen
      • Zetmeelaardappelen
      • Suikerbieten
      • Tarwe
      • Gerst
      • Uien
      • Peen
      • Vollegrondsgroente
      • Cichorei
      • Bloembollen
      • Eiwithoudende gewassen
    • Gewasbescherming

      Subcategorieën

      • Onkruiden
      • Schimmels
      • Plaaginsecten
      • Bodemaaltjes
      • Weer
    • Bewaring

      Subcategorieën

      • Bewaartechniek
      • Bewaarproces
    • Bodemgezondheid

      Subcategorieën

      • Bodemleven
      • Bodemverdichting
      • Ontwatering
      • Organische stof
      • Groenbemester
    • Bemesting

      Subcategorieën

      • Dierlijke mest
      • Meststoffen
    • Mechanisatie

      Subcategorieën

      • Trekkers
      • Grondbewerking
      • Bemesting
      • Zaaien en planten
      • Gewasbescherming
      • Oogst
      • Onkruidbestrijding
    • Economie

      Subcategorieën

      • Markt
      • Afzet
      • Certificering
      • Agribusiness
      • Maatschappij
      • Energie
      • Ondernemen
      • Buitenland
      • Water
    • Beleid

      Subcategorieën

      • Politiek
      • Belangenbehartiging
    • Sterke Erven
  • Marktcijfers
  • Video's
  • Dossiers
  • Kennispartners
  • Vakblad
    • Vakblad
    • Jaargangen
    • Verschijningsdata
    • Abonneren
    • Sterke Erven
  • Top
  • Evenementen
  • Het LeerErf
  • Sterke Erven
  • Sterke Erven
Topgewas logo
  • Home
  • Gewasdiversiteit
  • Ras & teeltwijze
  • Bodembeheer
  • Gerichte bestrijding
  • Monitoring & evaluatie
TopgewasTeelt‘ICM begint met kiezen wat het belangrijkste is’

Brigitte Kroonen, Marie Wesselink en Damian Teuns onderzoeken ICM

‘ICM begint met kiezen wat het belangrijkste is’

Integrated Crop Management (ICM) start bij kiezen wat prioriteit heeft. Het ‘wandkleed’ aan keuzes wordt daardoor overzichtelijker. WUR-onderzoekers Brigitte Kroonen, Marie Wesselink en Damian Teuns beginnen met het doorhakken van die knoop, om daarna per perceel vooruit te kijken, te handelen en te evalueren.

In een gesprek met drie ICM-experts van Wageningen UR willen we wat meer helderheid geven over de stap van de theorie naar de praktijk van ICM. Alles hangt bij ICM met elkaar samen, over het hele bouwplan. Hoe kun je daar als teler enige structuur in aanbrengen, om zo overzicht te houden en maximaal profijt te hebben van de geïntegreerde aanpak?

ICM is een aanpak waarmee je maatregelen tegen elkaar afweegt

Hoe kom je van theorie naar praktijk in een teelt­aanpak met ICM waar alles lijkt samen te hangen?

Kroonen: „Theoretisch kun je alles in beeld brengen, voordat je ook maar een stap in het veld zit. Als je voor elk gewas de maatregelen uit de vijf pijlers van ICM op een rij zet, heb je al een heel wandkleed aan opties. Elke keuze in rassen, grondbewerking, mechanisatie, middelen, gewasvolgorde, groenbemester enzovoorts heeft gevolgen voor de rest. Vooraf de hele puzzel leggen is de eerste stap, om in het veld niet voor te veel verassingen komen te staan.”Teuns: „Het begint bij de selectie van de beste opties voor de belangrijkste gewassen. Je kunt niet alles in één keer oplossen. Daarom is je eerste huiswerk: kiezen voor wat het belangrijkste is. Kies je voor onderzaai van gerst in je bieten om stuiven te voorkomen, een maatregel die een mooie nevenwerking heeft op voorkomen van luizen? Dan lukt mechanisch onkruid bestrijden vervolgens niet meer. Je zult uit de rest van de mogelijkheden moeten kiezen voor je onkruidbeheersingsstrategie. Speelt kans op stuifschade niet en is de verwachting dat luizen weinig schade zullen doen? Dan gaat de voorkeur uit naar een gecombineerde mechanisch-chemische aanpak in de suikerbiet.”Wesselink: „ICM is geen wondermiddel en dus niet automatisch een oplossing voor alles tegelijk. Het is juist een systematische aanpak waarmee je teeltmaatregelen zo goed mogelijk tegen elkaar afweegt. Soms moet je daarbij gebeten worden door de hond of de kat.”

Je accepteert dus de minst slechte optie en werkt daar verder mee?

Kroonen: „Dik 35 jaar geleden verkenden we al de geïntegreerde aanpak. Maar toen hadden we nog veel meer middelen als redding. Je kon het op een curatief middel of ingreep laten aankomen. Nu moet je veel sterker vooruitkijken naar waar je mee te maken kunt krijgen, en mogelijk toch eerder in de strategie een preventief middel inzetten, om later een zwaardere ingreep te voorkomen. Toen was het wat meer gewasgericht. Tegenwoordig gaat het om het complete bedrijfssysteem, dat ook complexer is geworden. Wet- en regelgeving op gebied van bemesting doorkruist soms de aanpak van een gewasrotatie, die nodig is om bodemgebonden ziekten en plagen aan te pakken.”Wesselink: „Alles is spannender en moeilijker geworden. Je redt het niet meer op één teelt alleen. Denk daarbij aan nutriënten en gewasbescherming. Een voorbeeld van vooruitdenken in de teelt is kiezen voor een kortere maïsteelt, voor ruimte om voorafgaand aan de teelt onkruiden te beheersen met een vals zaaibed. Je laat daarmee iets liggen aan opbrengst bij het ene gewas, ten behoeve van de opbrengst in het volgende jaar.”Teuns: „Dat is een kenmerk van ICM: het moment van ingrijpen is steeds belangrijker. Behalve vooruitkijken is het ook nog belangrijker om te monitoren op de opbouw van onkruiddruk en de aanwezigheid van ziekten en plagen. Als iets nu misgaat, kan het later in de rotatie een probleem worden. Een schimmel of een plaag, die de aardappelplanten aantast, zorgt ervoor dat er meer licht tussen de planten valt en daardoor mogelijk onkruid weer kan ontwikkelen.”

Welke extra kennis vereist ICM over ziekten en plagen?

Teuns: „Preciezere kennis. Neem luizen in suikerbieten. Als de zwarte bonenluis in het voorjaar opduikt, weet je dat die nauwelijks vergelingsvirus kan overbrengen. Je kan maar één keer het middel Teppeki inzetten. Dat kan dan beter als ook de groene perzikluis opduikt, die het virus wel kan verspreiden en tot grote schade kan leiden.”Kroonen: „Daarna wil je weten of het lukt de plaag op die manier te beheersen. Voor het scouten zullen we misschien in de toekomst gebruik kunnen gaan maken van robots en drones. Op dit moment moet de teler en adviseur nog zelf in het perceel kijken. Voor wat betreft het kiezen van de juiste momenten van bestrijden, zet het IRS in op informatie voor alle telers, aangeboden via mail op apps. Bij een waarschuwing kun je dan gaan kijken in het perceel of het voor jou zelf ook speelt.”Wesselink: „Als onderzoekers willen we de actiedrempels en schadedrempels beter begrijpen en verfijnen. Die drempels zijn afhankelijk van de omstandigheden en het gewasstadium.”

Hoe ga je met de risico’s om als teler?

Kroonen: „Wij kunnen op proefboerderijen de grenzen opzoeken, wat telers niet graag doen en ook niet hoeven te doen. Hoe kun je de gewasbescherming uitvoeren met minder of zelfs zonder chemie? We willen de strategie goed begrijpen en aan de voorkant de risico’s leren inschatten. De vijf pijlers van ICM helpen bij de route van keuzes maken en besluiten nemen.”Wesselink: „De risicobeleving in de praktijk is anders dan in het onderzoek. Daarom willen we meer vooraf weten waar risico’s liggen.”

Monitoren binnen ICM gaat dus ook over elkaar informeren bij grondruil

ICM gaat uit van weerbaardere teelt. Hoe kan je daar extra stappen in maken?

Kroonen: „Het kan inhouden dat je niet het meest productieve ras kiest uit de lijst, maar misschien nummer vijf. Dit omdat die minder input van bijvoorbeeld schimmelbestrijding vraagt, maar onder de streep een vergelijkbaar saldo geeft, door weliswaar minder opbrengst maar ook minder kosten.”Wesselink: „Bij deze vraag heb je als landbouw te maken met alle regels en doelen. Het begint bij keuzes in je bouwplan met gewassen en groenbemesters. In dit gebied in het zuidoostelijke zand wordt veel grond geruild. Daar zit mogelijk extra ruimte om beter met elkaar af te stemmen tussen telers die dezelfde percelen gebruiken. Het moet volhoudbaar duurzaam zijn. Dan kan oogsten onder goede omstandigheden in het najaar van belang zijn voor de volgende teelt. Daar kun je afspraken over maken.”Teuns: „Monitoren binnen ICM gaat dus ook over elkaar informeren over aanwezige ziekten, plagen en onkruiden bij grondruil. Daardoor kunnen problemen beter en duurzamer aangepakt worden.”

Is het zuidoostelijk zand het moeilijkste gebied?

Wesselink: „In principe is ICM voor elke teler even moeilijk. Maar als je het hier kan, kan je het overal. De grootste uitdaging in dit deel van het land zijn emissies.”Kroonen: „En vergeet niet bodemgebonden ziekten en plagen in dit gebied. Dat vraagt veel aandacht bij de keuze van gewasrotatie en groenbemesters.”Teuns: „Voordeeltje van de lichte grond is dan weer dat moeilijke oogstomstandigheden minder effect op de structuur hebben.”

Hoe delen jullie de ICM-kennis met de telers?

Kroonen: „In het onderzoeksproject PPS Akkerbouw op Zand zoeken we in de ICM-strategie de grenzen op. Terwijl we in het akkerbouw-vollegrondsgroenten systeem van Boerderij van de Toekomst Vredepeel alles inzetten wat bewezen werkt. Daar hebben we op semi-praktijkschaal de plek om met zo min mogelijk inzet van gewasbeschermingsmiddelen te telen. Vroegere studiegroepen van Veldleeuwerik zijn boerenstudiegroepen gebleven, waarmee we ICM bespreken.”Wesselink: „Je kunt stellen dat we als onderzoek en praktijk elkaar over en weer inspireren.”Teuns: „Ideeën ontwikkelen zich soms het eerste in lucratievere teelten met hogere saldo’s, om later door te groeien naar minder salderende gewassen.”

Hoe stimuleer je ICM naar de praktijk?

Wesselink: „Allereerst gaat het over het je eigen maken van de denkwijze of systematiek, door de kennis te delen. Dat gebeurt in de winter met het schema op tafel. Daarna komen de oplossingen, misschien dure techniek. Dat vraagt meer, want je wilt dat techniek inzetbaar en beschikbaar is op het juiste moment.”Kroonen: „Belangrijk is om te beseffen dat een goed doordachte ICM-aanpak een bedrijf toekomstbestendiger maakt. Essentieel is kennisdeling via studieclubs, open dagen en in kleinere telersgroepen, die serieus ermee aan het werk gaan. Als de uitgedachte strategie voor onkruidbestrijding vraagt om de inzet van een bepaalde duurdere techniek, kan een subsidie helpen om de stap sneller te zetten.”Teuns: „Omdat voor sommige, soms dure machines de snelheid van werken meespeelt, zal de uitgangssituatie van groot belang zijn. Denk hierbij aan een robot of laserwieder. Misschien moet je met de ene techniek, een wiedeg bijvoorbeeld, de eerste onkruiden aanpakken. Daarna kun je het restant sneller verwijderen met die robot of laserwieder.”

Hoe oordelen telers over de ICM strategie?

Kroonen: „Op de open dag rond ICM merkten we dat het goed ontvangen wordt. Telers komen met de vraag hoe ze hun teelten kunnen behouden. De betrokkenheid van de sector is groot, ook uit het bedrijfsleven. Andere partners in de keten hebben hier eveneens baat bij. Dat is belangrijk om je te realiseren.”

Met gewasbeschermingsmiddelen en mest onder een vergrootglas, willen telers hun ruimte behouden, stellen de onderzoekers. Ze willen daarbij laten zien wat nodig is om voedselproductie en bedrijfsrendement te behouden. Door met ICM te laten zien dat er stappen mogelijk zijn, hoe moeilijk soms ook, zoeken telers begrip en draagvlak. Samenvattend zeggen de onderzoekers dat je ‘ICM niet zomaar even doet’. Onderzoek kan de grenzen opzoeken van wat mogelijk is, de praktijk zal met een haalbaar model aan de slag moeten, is de slotconclusie van dit gesprek.

De ICM-aanpak vormt een complex wandkleed, dat toegankelijker wordt door eerst de belangrijkste knopen door te hakken.
De ICM-aanpak vormt een complex wandkleed, dat toegankelijker wordt door eerst de belangrijkste knopen door te hakken.
Foto van Jorg Tönjes
Tekst: Jorg Tönjes

Beeld: Natasja Beverloo

Deel dit artikel
Twitter
Facebook
LinkedIn
WhatsApp
E-mail
Over Topgewas
Topgewas brengt nieuwe inzichten op het gebied van een duurzame gewasproductie. Verdeeld over de thema’s gewasdiversiteit, ras & teeltwijze, bodembeheer, gerichte bestrijding en monitoring & evaluatie. Via relevante artikelen en reportages krijgen akkerbouwers praktische handvatten om te werken aan een toekomstbestendige, duurzame teelt. Topgewas werkt samen met partners die elk hun expertise hebben op een deelgebied van Topgewas.
Denktank
BO Akkerbouw logo
Wageningen University & Research logo
Uireka logo
Topgewaspartners
HLB logo
Land & Co logo
Soiltech logo
AppsforAgri logo
Farmplus logo
Van Iperen logo
Praat mee
Akkerwijzer is ook actief op verschillende social media. Volg ons, blijf altijd op de hoogte van het laatste nieuws en praat mee.
Facebook Twitter LinkedIn
Nieuwsbrief
Ontvang drie keer per week gratis het belangrijkste akkerbouwnieuws in jouw mailbox. Meld je aan voor de nieuwsbrief van Akkerwijzer.nl en bevestig je aanmelding via de toegestuurde mail.
Wij wijzen je op het privacy statement van Agrio Uitgeverij B.V.

Teelt
  • Consumptieaardappelen
  • Pootaardappelen
  • Zetmeelaardappelen
  • Suikerbieten
  • Tarwe
  • Gerst
  • Uien
  • Peen
  • Vollegrondsgroente
  • Cichorei
  • Bloembollen
  • Eiwithoudende gewassen
Gewasbescherming
  • Onkruiden
  • Schimmels
  • Plaaginsecten
  • Bodemaaltjes
  • Weer
Bewaring
  • Bewaartechniek
  • Bewaarproces
Bodemgezondheid
  • Bodemleven
  • Bodemverdichting
  • Ontwatering
  • Organische stof
  • Groenbemester
Bemesting
  • Dierlijke mest
  • Meststoffen
Mechanisatie
  • Trekkers
  • Grondbewerking
  • Bemesting
  • Zaaien en planten
  • Gewasbescherming
  • Oogst
  • Onkruidbestrijding
Economie
  • Markt
  • Afzet
  • Certificering
  • Agribusiness
  • Maatschappij
  • Energie
  • Ondernemen
  • Buitenland
  • Water
Beleid
  • Politiek
  • Belangenbehartiging
Akkerwijzer.nl © 2026 - Uitgave van Agrio Uitgeverij B.V. - RSS | Privacyverklaring | Disclaimer | Algemene voorwaarden | Adverteren | Abonneren | Contact redactie | Klantenservice | Cookie instellingen
  • Nieuws
    • Home
    • Teelt
      • Consumptieaardappelen
      • Pootaardappelen
      • Zetmeelaardappelen
      • Suikerbieten
      • Tarwe
      • Gerst
      • Uien
      • Peen
      • Vollegrondsgroente
      • Cichorei
      • Bloembollen
      • Eiwithoudende gewassen
    • Gewasbescherming
      • Onkruiden
      • Schimmels
      • Plaaginsecten
      • Bodemaaltjes
      • Weer
    • Bewaring
      • Bewaartechniek
      • Bewaarproces
    • Bodemgezondheid
      • Bodemleven
      • Bodemverdichting
      • Ontwatering
      • Organische stof
      • Groenbemester
    • Bemesting
      • Dierlijke mest
      • Meststoffen
    • Mechanisatie
      • Trekkers
      • Grondbewerking
      • Bemesting
      • Zaaien en planten
      • Gewasbescherming
      • Oogst
      • Onkruidbestrijding
    • Economie
      • Markt
      • Afzet
      • Certificering
      • Agribusiness
      • Maatschappij
      • Energie
      • Ondernemen
      • Buitenland
      • Water
    • Beleid
      • Politiek
      • Belangenbehartiging
  • Marktcijfers
  • Video's
  • Dossiers
  • Kennispartners
  • Vakblad
    • Jaargangen
    • Verschijningsdata
    • Abonneren
  • Top
  • Evenementen
  • Het LeerErf
Top