Pootgoedhandel lijdt flink onder gestegen transportkosten door afsluiting Straat van Hormuz

‘Daarnaast komt de export van landbouwproducten naar verschillende Golfstaten in het geding. Soms kunnen producten via alternatieve routes of naar andere markten worden weggezet, maar dat is niet altijd mogelijk’, schrijft LTO Nederland. ‘Door de onzekerheid neemt bovendien de speculatie op internationale markten toe. Handelspartijen proberen zich te verzekeren van voldoende aanvoer van producten, wat op korte termijn tot prijsstijgingen kan leiden. Als het conflict wordt beëindigd, kunnen deze effecten ook weer snel afnemen.’

Door de blokkade van de Straat van Hormuz stijgen de prijzen van olie en gas. Normaal passeert circa twintig procent van alle wereldwijd over zee vervoerde olie en een kwart van het vloeibare gas de Straat van Hormuz.

Stijgende kosten op boerenerf

Met de stijgende energieprijzen, stijgen ook de kosten op het boerenerf, bijvoorbeeld voor kunstmest, brandstof en transport. ‘Of die kosten uiteindelijk ook terugkomen in hogere prijzen voor landbouwproducten, hangt af van de situatie op de wereldmarkt. Als er wereldwijd genoeg graan, melk of aardappelen zijn, lukt het niet altijd om die hogere kosten door te rekenen en komen deze kosten vooral bij boeren en tuinders zelf terecht’, aldus LTO. ‘Kostenstijgingen moeten uiteindelijk in de markt worden terugverdiend om productie mogelijk te houden.’

En juist op dit moment komt die druk ongelegen, stelt LTO. Veel boeren kregen de afgelopen maanden namelijk al flinke prijsdalingen voor hun kiezen, denk aan aardappelen, suiker en granen. ‘Nieuwe kostenstijgingen vlak voor de start van het teeltseizoen zorgen daarom voor extra onzekerheid in de sector.’

Stikstofkunstmest

De landen rond de Perzische Golf zijn belangrijke producenten van stikstofkunstmest. Omdat Europa een ook een eigen kunstmestindustrie heeft, is de directe afhankelijkheid van de Golfregio relatief beperkt. ‘Wel kunnen hogere gasprijzen en stijgende wereldmarktprijzen ervoor zorgen dat kunstmest ook voor Europese boeren duurder wordt’, waarschuwt de land- en tuinbouworganisatie.

Omdat veel boeren kunstmest voorafgaand aan het teeltseizoen inkopen, zijn de effecten op de korte termijn mogelijk beperkt. Bovendien importeerde de Europese Unie eind 2025 nog grote volumes kunstmest om een nieuwe importheffing (CBAM) voor te zijn. LTO: ‘Als het conflict langer aanhoudt, kan de druk op de voedselprijzen echter toenemen. De prijs van ureum steeg vorige week al van ongeveer 450 naar meer dan 600 dollar per ton.’

LTO houdt de ontwikkelingen op de kunstmestmarkt nauwlettend in de gaten en heeft hierover overleg met beleidsmakers in Brussel en Den Haag. ‘In Brussel gebeurt dit via de Taskforce Fertilizers met de Europese Commissie, onder andere over de mogelijke effecten van CBAM op prijs en beschikbaarheid van kunstmest.’

Maatregelen

Mocht het conflict langer aanhouden en de gevolgen voor energieprijzen, kunstmest en handel verder oplopen, zijn er volgens LTO verschillende instrumenten die de sector tijdelijk kunnen ondersteunen.

Zo kan gedacht worden aan het verlagen van accijnzen op brandstoffen. Agractie riep het kabinet eerder al op tot het verlagen van de accijnzen op brandstoffen. Daarnaast noemt LTO het naar voren halen van GLB-subsidies of het bieden van uitstel van belastingbetalingen voor ondernemers die in de knel komen als voorbeeld.

‘Op langere termijn kan er ook worden gekeken naar extra stimulering van energieproductie op boerenbedrijven, zoals biogas en zonne-energie, om de sector minder afhankelijk te maken van internationale energieprijzen.’ Tegelijkertijd benadrukt LTO dat het verstandig is om de situatie eerst goed te blijven monitoren, omdat geopolitieke ontwikkelingen zich snel kunnen wijzigen.