Verdichting van Flevolandse pachtgronden in kaart gebracht en gemonitord

‘De bodemverdichting in West-Brabant en Zeeland was voor ons een wake-up call’, aldus een toelichting van RVB over deelname aan de pilot. ‘Tot nu toe was onderzoek naar bodemverdichting omslachtig. Om data te verzamelen, moesten onderzoekers eerst kuilen graven voor ze bodemmonsters konden analyseren. De Aeres Hogeschool uit Dronten heeft een methode ontwikkeld waarvoor geen spade de grond in hoeft. Met straling brengen de onderzoekers de verdichting niet alleen sneller, maar ook nauwkeuriger in kaart.’

Steeds zwaarder

„Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn tractoren en machines steeds zwaarder en ze worden steeds vaker ingezet", aldus Michiel van Rijckevorsel van Team Gronden van het RVB: „Deze toenemende mechanisatie en intensivering binnen de landbouw zet de bodem steeds verder onder druk. Dit heeft negatieve gevolgen voor de kwaliteit en de gezondheid van de bodem.”

Diverse gevolgen

Er zijn meerdere negatieve gevolgen van bodemverdichting, zo licht het RVB toe. ‘Bodemverdichting leidt tot lagere opbrengsten voor de boer. En in ecologisch opzicht vermindert samengeperste grond het vermogen van de bodem om koolstofdioxide (CO2) op te slaan. Ook is er een grotere kans op wateroverlast, doordat water minder gemakkelijk wordt opgenomen. Bovendien lijdt het bodemleven onder het tekort aan zuurstof.’

Kostbaar en duur

„Als de verdichting een kritiek niveau bereikt, kun je bepaalde gewassen niet meer telen. Herstel is dan kostbaar en tijdrovend”, waarschuwt Van Rijckevorsel. „Voorkomen is daarom beter dan herstellen.”

Nieuwe meetmethode

‘Daarom doet het RVB mee met de vierjarige pilot van Aeres Hogeschool. Het doel is om bodemverdichting nauwkeuriger te meten. Tot nu toe was onderzoek omslachtig. Om data te verzamelen, werden kuilen gegraven en bodemmonsters geanalyseerd. De pilot maakt gebruik van de RhoC-methodiek. Met een RhoC-meter wordt bodemverdichting via straling in kaart gebracht. Deze meetmethode is niet alleen veel sneller, maar ook betrouwbaarder’, zegt Van Rijckevorsel.

Dertig percelen

„In totaal worden dertig percelen van het RVB in Flevoland gemeten en gemonitord, met de mogelijkheid om dit na vier jaar verder uit te breiden naar acht jaar”, aldus Eelco Terpstra, sectiehoofd Agrarisch Gebruik bij het RVB. „Zo krijgen we een beter beeld van de mate van bodemverdichting op deze percelen en zien we hoe de kwaliteit van de bodem zich de komende jaren ontwikkelt.”

Boven de grens

Eerder onderzoek met een penetrometer, een handapparaat dat de indringingsweerstand van de bodem meet, toonde volgens het RVB al aan dat sommige gebieden in West-Brabant en Zeeland te maken hebben met bodemverdichting. „De verdichting in deze gebieden zit boven de kritieke grens. Dat was voor ons een wake-up call. Toch weten we nu nog te weinig. De eerste signalen nemen wij uiterst serieus. Vandaar deze pilot”, zegt Van Rijckevorsel aanvullend.

Toekomstige pachters

„We beheren zo’n 41.000 hectare grond en met duurzaam bodembeheer draagt het RVB bij aan een gezonde toekomstbestendige grondportefeuille”, aldus Terpstra opnieuw. „Nu en voor toekomstige generaties pachters, zodat ook zij gebruik kunnen maken van vruchtbare landbouwgrond.”