"Werken aan schoon water doe je vooral voor jezelf"

“De telers weten inmiddels heel goed dat normover-schrijdingen in het oppervlaktewater kunnen leiden tot het wegvallen van middelen. Het gevoel van urgentie is er. Telers zijn zich bewust van hun rol en durven elkaar aan te spreken als het nodig is. Maar we moeten nog wel een tandje bijzetten.” Duurzaamheidsmanager Wouter Bulk van BASF is realistisch en optimistisch tegelijk. “Na een periode van eerst een snelle daling, gevolgd door een aantal jaren met stagnatie, zien we dat het percentage normoverschrijdingen van gewasbeschermingsmiddelen in het oppervlaktewater nu weer langzaam dalen. Dat is goed nieuws. Maar we zijn er nog niet. We hebben nog twee jaar om de KRW-norm te halen en dat zal een flinke inspanning vragen van alle gebruikers.”

Focus op perceelsafspoeling

Zijn oud-collega en tegenwoordig parttime adviseur Klaas Jilderda valt hem bij. “Het meeste laaghangende fruit is inmiddels wel geoogst. Als je de situatie van nu vergelijkt met 20 tot 30 jaar geleden is er veel bereikt. De telers en loonwerkers zijn netter gaan werken bij het vullen van de veldspuit en zomaar ergens de tank legen gebeurt niet meer. Drift is grotendeels onder controle gekomen door betere doppen en toepassing van allerlei ondersteunende technieken.”

Anno 2026 ligt de focus vooral op perceelsafspoeling. “Denk daarbij aan de gevolgen van hoosbuien en de effecten van greppelen en bol liggende percelen”, licht Jilderda toe. Akkerbouwers kunnen volgens hem zelf veel doen om oppervlakkige afspoeling te voorkomen. “Het begint met een vlakke ligging van je perceel; dan heeft het water de tijd om in de bodem te dringen. Als je storende lagen in die bodem opheft en zorgt voor een mooie structuur en veel organische stof vergroot je de sponswerking. Niet-kerende grondbewerking helpt ook; het zorgt voor een mooiere poriënstructuur onder de dunne bewerkte laag. En als je dan toch gaat greppelen, laat ze dan niet direct in de sloot uitmonden maar in een infiltratiegreppel parallel aan de sloot. Dat geeft weinig hinder en helpt veel. Ik zou het gewoon eens proberen.”

Verplichte wasplaats

Bulk en Jilderda denken dat er in de nabije toekomst nog wel een aantal aanscherpingen van het beleid op de sector af zullen komen. “95 procent driftreductie wordt de norm. Het goede nieuws is dat er ook technieken beschikbaar zijn om dat te halen zonder verlies van effectiviteit.” Ook voorzien zij dat het gebruik van een spoel- en wasplaats bij het reinigen van gewasbeschermingsapparatuur verplicht gaat worden. “Vraag ons niet wanneer maar het is een logische gedachtenlijn. En als je daar nog niet aan toe bent, investeer dan in een spuitlans en een grotere schoonwatertank op de veldspuit. Dan kun je de veldspuit reinigen op het veld, liefst op flinke afstand van de sloot, en is het afspoelingsrisico minimaal.”

Geen boertje pesten

Het is volgens Jilderda en Bulk een denkfout om alle genoemde maatregelen weg te zetten als ‘boertje pesten’. “Als we de KRW-normen niet halen, gaan er hoogstwaarschijnlijk gewasbeschermingsmiddelen wegvallen. En er zijn geen nieuwe actieve stoffen onderweg. De pijplijn van de industrie is zeer beperkt. Daarom moeten we alles op alles zetten om het huidige middelenpakket te behouden. Als je je best doet voor schoon water, doe je dat vooral voor jezelf.”