Uireka krijgt vervolg met praktisch ketenbreed onderzoeksprogramma
De ketensamenwerking, die Uireka feitelijk is, heeft het nodige opgebracht: negen jaar onderzoek, tientallen praktijkproeven en een reeks concrete doorbraken. De fusariumtoets, ruggenteelt met fertigatie en nieuwe aanpakken van trips en valse meeldauw zijn tastbare resultaten waar telers concreet mee aan de slag kunnen.
Nieuwe uitdagingen vragen om nieuwe aanpak
Het ketenplatform laat echter weten dat er zich tegelijk ook nieuwe uitdagingen blijven aandienen. De teelt verschuift deels naar nieuwe gebieden in Nederland, wat nieuwe vragen oproept rond bodem, water en ziekten. „Inmiddels investeren zes provincies mee in het mogelijk maken van een sterke uienteelt in hun regio. Ook BO Akkerbouw haakt opnieuw aan als financier van een deel van het onderzoek. Met deze gezamenlijke aanpak vergroten we onze slagkracht”, stelt stuurgroepvoorzitter Gijsbrecht Gunter, die positief is over de toenemende betrokkenheid.
In de nieuwe vorm, die wordt betiteld als Uireka 4.0, werken meer dan tachtig partners samen aan praktische oplossingen. Het programma bestaat uit meerdere publiek-private samenwerkingen (PPS) en werkpakketten (WP), gericht op de belangrijkste thema’s zoals fusarium, irrigatie en teeltsystemen, rassenonderzoek en bewaring (Lees ook het kader). Naast het eigen onderzoeksprogramma is Uireka ook nauw betrokken bij drie publiek-private samenwerkingen (PPS’en) en verzorgt zij hiervoor de communicatie.
Door het hele land worden veld- en demoproeven uitgevoerd. Het vertalen van onderzoeksresultaten naar concrete maatregelen op het bedrijf blijft een kernambitie van het programma; daarom is kennisdeling ook een speerpunt binnen het programma.
Gezamenlijke ambitie om kwaliteit van uit te verbeteren
Uireka ontstond in 2017 vanuit de gezamenlijke ambitie om de kwaliteit van de Nederlandse ui structureel te verbeteren. Inmiddels is het uitgegroeid tot een toonaangevend ketenonderzoeksprogramma waarin zaadveredelaars, verwerkers, exporteurs, telers, adviesorganisaties, BO Akkerbouw, Wageningen University & Research, Topsector Agri & Food, provincies (Drenthe, Flevoland, Groningen, Noord-Brabant, Zuid-Holland en Zeeland), en GroentenFruit Huis intensief samenwerken.
Onderzoeken en PPS’en binnen Uireka 4.0
• Fusarium: Verdieping van kennis over deze bodemgebonden ziekte en effectieve beheersstrategieën. Het onderzoek richt zich op kennis over hoe de pathogeen zich verspreidt, hoe hij beïnvloed kan worden door andere gewassen in de rotatie en welke rol onkruiden kunnen spelen.
• Irrigatie en teeltsystemen: Onderzoek naar efficiënt watergebruik en optimalisatie van teeltsystemen. Proeven met ruggenteelt en fertigatie op Colijnsplaat laten al veelbelovende resultaten zien, waaronder minder fusarium.
• Rassenonderzoek: Onafhankelijk rassenonderzoek zaaiuien op klei- en zandlocaties in heel Nederland, als keuzehulp voor telers bij het bepalen van de beste rassen voor hun perceel. De jaarlijkse publicatie vindt eind augustus plaats.
• Bewaring: Verkenning naar alternatieven voor het gebruik van de spruitremmer MH (Maleïne Hydrazide), met behoud van kwaliteit en marktwaarde gedurende het bewaarseizoen.
• PPS ‘ICM-aanpak oömyceten: pilot valse meeldauw in ui’: Uitbraken van valse meeldauw worden grilliger en komen vroeger, terwijl de manoeuvreerruimte krimpt. Het onderzoek richt zich op populatiemonitoring, sporulatie, landschapsinvloeden en het verbeteren van beslissingsondersteuning, aangevuld met een geïntegreerde aanpak (ICM) en emissiereductie.
• PPS ‘Een ICM-aanpak voor de duurzame en effectieve beheersing van bonenvlieg & uienvlieg in de akkerbouw’: De bonenvlieg is in korte tijd uitgegroeid tot een serieus probleem. Het onderzoek werkt aan de voorspelling van populatiedynamiek, teeltmaatregelen, duurzame interventies en een beslissingstool die telers inzicht geeft in de samenhang tussen alle factoren.
• PPS ‘Grip op trips in zaaiuien’: Trips staat in de top drie van grootste zorgen. Binnen het project dat in 2025 van start ging, wordt een digitaal ICM-beslissingsondersteunend systeem ontwikkeld dat gewas-, plaag-, weer- en teeltdata combineert om telers te helpen bij het bepalen van het juiste moment van ingrijpen.
Tekst: Martin de Vries
Geboren en getogen in het Friese Oudehaske ontwikkelde Martin een grote interesse voor de landbouw. Als opgeleid journalist specialiseerde hij zich in de akkerbouw. Zijn overmatige dosis aan nieuwsgierigheid zet hij in voor het team rond Akkerwijzer.
Beeld: Martin de Vries
Bron: Uireka