Winterkoolzaad teelt Nederland: opbrengst en praktijk Ellemeet

Winterkoolzaad teelt rukt op in Nederland

Je ziet ze steeds meer: de felgele, uitbundig bloeiende percelen winterkoolzaad in het voorjaar. De winterkoolzaad teelt is allang niet meer voorbehouden aan graanrotaties in het Oldambt, maar wint ook terrein in Oost-Nederland, op zandgronden én in Zuidwest-Nederland.

“Telers zoeken naar alternatieve rustgewassen of naar manieren om hun bouwplan te verruimen. Dat geeft risicospreiding bij droogte, maar ook in saldo en in de planning van oogstwerkzaamheden”, vertelt Martijn van Overveld tijdens een druk bezochte LG Koolzaaddag in Ellemeet.

De productmanager van Limagrain legt uit dat koolzaad als winterteelt minder gevoelig is voor voorjaars- en zomerdroogte. Het gewas benut wintervocht, komt sterk de winter uit en bloeit vroeg in het voorjaar. Daardoor valt de oogst ook eerder in het seizoen, tussen die van wintergerst en wintertarwe in.

Sterke bodemverbeteraar binnen de winterkoolzaad teelt

Winterkoolzaad staat bekend om zijn sterke bodemverbeterende werking. Niet voor niets werd het gewas vroeger bij inpolderingen ingezet als ontginningsgewas. Dankzij de diepe penwortel worden verdichte lagen opengebroken, verbetert de bodemstructuur en blijft er veel organische stof achter voor de volgteelt.

Voor akkerbouwer Leendert Hanse uit Ellemeet is dat de belangrijkste reden om voor het tweede jaar op rij winterkoolzaad te telen.

“Als je voor bodemverbetering moet kiezen tussen plant of machine, dan verdient de plant natuurlijk alle egards. Met een machine moet je immers het land op. Bovendien kampen we hier in de regio met een zoetwaterprobleem, dus een gewas dat tot aan de oogst met bodemvocht uit de voeten kan, past ons in alle opzichten.”

Hanse zaaide zijn demoperceel begin september na zomertarwe. “Het staat er fantastisch op. Een opbrengst van 4,5 tot 5,5 ton per hectare moet haalbaar zijn, plus de eco-premie voor rustgewassen.”

Betere opbrengstzekerheid door moderne rassen

Binnen bouwplannen met aardappelen en suikerbieten vraagt de winterkoolzaad teelt om aandacht voor rotatie. Een verhouding van minimaal één op vier blijft belangrijk. Suikerbieten direct na koolzaad worden afgeraden, onder meer vanwege de opslagbestrijding na de oogst.

Tegelijkertijd zijn eerdere zorgen, zoals de vermeerdering van bietencystenaaltjes, tegenwoordig minder relevant dankzij resistente suikerbietenrassen en de inzet van groenbemesters.

Volgens Van Overveld zit de vooruitgang vooral in de genetica van moderne rassen. Hauwvaste variëteiten beperken zaadverlies vóór de oogst, terwijl verbeterde resistenties tegen ziekten en plagen, zoals het vergelingsvirus en aardvlo, bijdragen aan een stabielere teelt.

Ook de stikstofefficiëntie (N-flex) speelt hierin een rol. Met circa 23% marktaandeel is Limagrain de grootste koolzaadkweker in Europa, met rassen als LG Ambassador als veelgezaaide keuze in de praktijk.

Praktijkervaringen tijdens de Koolzaaddag in Ellemeet

De LG Koolzaaddag in Ellemeet op 23 april bood akkerbouwers een praktisch en compleet beeld van de mogelijkheden van winterkoolzaad teelt in Nederland. De combinatie van teelttechnische inzichten, rassenontwikkeling en praktijkervaringen maakte duidelijk dat het gewas zich ontwikkelt tot een volwaardig alternatief binnen het bouwplan, met name in Zuidwest-Nederland. Op naar nog meer gele velden — al is het maar voor de uitstraling én voor de bijen.

Meer weten?

Bekijk de aftermovie van de Koolzaaddag in Ellemeet hieronder of download de whitepaper over winterkoolzaad teelt voor meer informatie en praktische tips.