Agractie teleurgesteld over opnieuw uitstel van 8e Actieprogramma Nitraat, NJAK ziet kansen en risico’s

‘In de praktijk betekent dit waarschijnlijk dat nieuwe regels pas per 1 januari 2028 worden ingevoerd’, constateert Agractie na het uitstellen van de invoering van het 8e Actieprogramma Nitraat voor Van Essen. ‘Voor veel agrariërs voelt dit als opnieuw aan het lijntje gehouden worden. Vooral boeren in de huidige NV-gebieden zijn de dupe. Zij hoopten eindelijk af te komen van het stempel ‘kwetsbaar gebied’ en van de zware korting van 20 procent’.

Nieuwe kaarten

Agractie vervolgt: ‘Op de stikstofgebruiksnormen. In het concept van het 8e APN stonden namelijk nieuwe kaarten met aandachtsgebieden waarbij sommige NV-gebieden zouden vervallen. Bovendien zou in veel van die aandachtsgebieden de korting slechts 10 procent zijn in plaats van de huidige 20 procent. Door dit uitstel blijven veel boeren dus langer vastzitten aan regels die onnodig streng zijn.’

Waterkwaliteit op orde

Ook boeren in regio’s waar de waterkwaliteit al jarenlang op orde is, krijgen opnieuw geen erkenning, constateert Agractie verder. ‘Het uitgangspunt van minister Wiersma was helder: versoepelen waar het kan en alleen verzwaren waar het echt nodig is.’ Dat is volgens Agractie niet meer dan logisch. ‘Boeren in gebieden waar de zaak op orde is, verdienen geen strafmaatregelen, zoals bufferstroken.’

Al tientallen jaren oké

Agractie wijst er verder op dat grote delen van Nederland, waaronder het rivierengebied, al tientallen jaren voldoen aan de normen voor waterkwaliteit. ‘De minister kan deze gebieden zonder toestemming van Brussel aanwijzen als niet-kwetsbaar. Daarmee zou de beperkende norm van 170 kilo stikstof uit dierlijke mest kunnen verdwijnen. Dat zou boeren eindelijk weer wat lucht geven.’

Opnieuw wachten op één plan

De minister heeft eerder beloofd om alle opgaven voor natuur, water, klimaat en bodem samen te brengen in één plan, stelt Agractie verder. ‘Op 26 juni zou hierover duidelijkheid komen, maar de vraag is nu of dat ook echt gebeurt.’ Agractie vreest dat boeren opnieuw moeten wachten op nieuwe plannen, nieuwe onderzoeken en nieuwe vertragingen.

Realiteitszin ontbreekt

Volgens Agractie ontbreekt het aan daadkracht en realiteitszin in Den Haag. ‘Boeren worden al jaren geconfronteerd met stapels regels, onzekerheid en steeds veranderend beleid. Boeren hebben geen behoefte meer aan uitstel en bureaucratie, maar aan eerlijk beleid’, aldus Agractie.

Van middel- naar doelsturing

NAJK ziet het nemen van meer tijd voor het 8e APN als ‘een kans om eindelijk het goede, inhoudelijke gesprek te voeren over de toekomst van het mestbeleid in Nederland en daarbij oog te hebben voor de ontwikkelingen in Europa’. ‘Voor NAJK is dit hét moment om serieus werk te maken van de omslag van middelvoorschriften naar doelsturing. Niet langer sturen op regels om de regels, maar op concrete resultaten voor de waterkwaliteit en een juist gebruik van meststoffen.’

Vertraging brengt ook risico’s

Tegelijkertijd baadt het NAJK ook zorgen. ‘Het 7e actieprogramma, inclusief alle maatregelen, blijft hierdoor langer van kracht. Dit terwijl de actualisatie van de nutriënten verontreinigde gebieden (NV-gebieden) al klaarligt. „Deze actualisatie moet gewoon doorgevoerd worden. Jonge ondernemers die buiten de werkelijke risicogebieden vallen, mogen niet de dupe worden van politieke vertraging op andere dossiers”, aldus portefeuillehouder melkveehouderij, Amber Laan.

Doelsturing op waterkwaliteit

NAJK blijft zich inzetten voor doelsturing op waterkwaliteit. ‘Mits dit gepaard gaat met een realistisch en haalbaar ingroeipad. Jonge ondernemers moeten de kans krijgen om ervaring op te doen met een nieuw systeem en hun bedrijfsvoering daarop aan kunnen passen. Alleen dan kan doelsturing uitgroeien tot een systeem dat werkt voor zowel waterkwaliteit als de ondernemer zelf.’

Belonen van vakmanschap

Op termijn moet deze aanpak volgens NAJK de basis vormen voor een stimulerend systeem, waarin goed vakmanschap en behaalde resultaten worden beloond. Want uiteindelijk blijft het gezamenlijke doel helder: werken aan een daadwerkelijk betere en duurzame waterkwaliteit in Nederland.’