André Hoogendijk

Voor het nieuwe kabinet zoeken we een minister van LVVN, voorheen bekend als LNV. Lastige afkorting, maar je spreekt het gewoon uit als leven (het meervoud van lef). Naast jezelf mag je eventueel nog een extra letter meebrengen.

De landbouw is in een dieptepunt beland. Het is bijna vijf jaar na de start van de stikstofcrisis. We staan aan de vooravond van een koude sanering. We liggen als sector midden op zee. De neiging is om terug te willen zwemmen naar waar we vandaan kwamen.

Stoppersregeling, krimp, onteigening, afroming, halvering. Het gesprek over de landbouw gaat steeds over de wijkers en niet over de blijvers. Structuurbeleid ontbreekt. Waar zijn de plannen voor de boeren van morgen? Zullen we beginnen bij de blijvers?

Niet stikstof, niet klimaat, maar waterkwaliteit is de grootste bedreiging van de agrarische sector. Een koude sanering dreigt omdat sectoren en overheden er onvoldoende in zijn geslaagd om de waterkwaliteit te verbeteren.

Er zijn plannen om tot 2050 een miljoen huizen te bouwen, meer wegen aan te leggen en nieuwe natuur te creëren. Stel dat we alle plannen uitvoeren. Dan houden we in 2050 zomaar nog 2 miljoen hectare landbouwgrond over. Wat zullen we daar mee doen?

Planten houden van mensen en mensen houden van planten. Gezond voedsel en een aantrekkelijke leefomgeving zijn gebaseerd op planten. Je kunt zelfs een huis bouwen van planten. De stem van planten wordt alleen niet gehoord in de verkiezingen dit najaar.

Het is een denkfout om de Nederlandse agrarische wereld in sectoren te verdelen. Melkveehouderij, akkerbouw, varkenshouderij, tuinbouw… Dat was jarenlang een nuttige indeling om sectorale kansen en problemen aan te pakken.

De Amsterdamse filosoof Koos Alberts gaf in zijn hit ‘In m’n eentje in een tweepersoons’ een rake typering van de relatie tussen het ministerie van LNV en de agrarische sector.

De sector voelt zich al een tijdje niet lekker. De klachten bestaan uit rillingen, oude wonden die weer opengereten worden, zweterige angstdromen en af en toe een natte scheet. Soms wordt de sector eventjes warm om snel daarna weer in de kou te staan.

Er heeft nog nooit een boer geld verdiend met aardappelen telen. Er wordt pas geld verdiend als de consument betaalt voor een product. Geld wordt niet verdiend op het land. Geld wordt verdiend in de keten.